Thumb_NL_025
Deel 025: Vier dimensies van tijd
Dit filmpje maakt onderscheid tussen de stabiele tijd, de kairologische tijd, de kloktijd en de ervaren tijd. Alle vier tijden hebben waarde, maar vaak organiseren we processen alleen op basis van de kloktijd, zeker als het om beleidsprocessen gaat, wat een verarming is. Mensen ervaren het alsof een deel van hun leven wordt uitgesloten. Als we daadwerkelijk streven naar een duurzaam voortbestaan van mensen op onze aardbol, zullen we oog moeten hebben voor alle tijddimensies.
Thumb_NL_026
Deel 026: Emergentie
Bij het adapteren aan klimaatverandering zijn vele mensen betrokken met verschillende vaardigheden en niet zelden conflicterende opvattingen. Dat is een kracht. Juist de verschillen vormen de stuwende kracht bij emergentie. Dit betekent dat de groep hierdoor gezamenlijk meer voor elkaar krijgt dan de verschillende mensen los van elkaar. Dat is de kern. Als we emergentie toelaten in plaats van onderdrukken, zijn we gezamenlijk in staat onszelf en onze leefomgevingen te vernieuwen.
Thumb_NL_027
Deel 027: Toeschouwer en deelnemer
De deelnemer staat met beide voeten in de praktijk, kijkt om zich heen en neemt vele details waar. De toeschouwer is als een automobilist die via de voorruit een beperkt deel van de omgeving ziet en het landschap ervaart als iets dan aan hem of haar voorbij glijdt. Beide personen hebben sterke én zwakke punten. Op het moment dat ze elkaars waarden erkennen, ontstaan er mogelijkheden meer complexiteit toe te laten.
Thumb_NL_028
Deel 028: Tussen verwachting en hoop
Als je leest over klimaatverandering, corona, de jeugdzorg, de vluchtelingenproblematiek en nog veel meer, dan zakt je de moed in de schoenen. Het zijn structurele vraagstukken waarbij je het gevoel krijgt dat deze op niet-effectieve wijze worden aangepakt. Er wordt gestuurd op verwachtingen. De hoop vervliegt. Deze aflevering diept het verschil uit tussen verwachting en hoop uit en legt de relatie met complexiteit.
Thumb_NL_029
Deel 029: Gezonde voeding voor iedereen
In Menaam, tussen Leeuwarden en Franeker in, is recent een buurtmarkt geopend. Met een sterk groeiend aantal leden verkopen ze lokale producten, in toenemende mate biologisch. Stel, alle dorpen en wijken hebben een buurtmarkt, is het dan mogelijk nieuwe verdienmodellen voor boeren te realiseren?
Thumb_NL_030
Deel 030: Acteren in de haarvaten
We hebben te maken met omvangrijke structurele vraagstukken die wereldwijd spelen, zoals de versnelde klimaatverandering en de afname van de mentale gezondheid van de wereldbevolking. Ze zijn complex van aard, dus kunnen niet met grootschalige maatregelen worden opgelost. Je moet namelijk doordringen tot in de haarvaten van de samenleving. Hoe doe je dat?
Thumb_NL_031
Deel 031: Normen voor normen
Wat zijn normen en welke betekenis hebben ze? Welke normen moeten we hanteren voor het hanteren van normen? Deze vragen staan centraal in deze 31e aflevering over complexiteit. Kort door de bocht: bij lineaire vraagstukken zijn normen zeer krachtig. Echter, bij niet-lineaire (complexe) vraagstukken blokkeren ze eerder verandering dan dat ze verandering initiëren.
Thumb_NL_032
Deel 032: Het belang van polarisatie
Wellicht is dit mijn meest ambitieuze filmpje, gemaakt naar aanleiding van de kersttoespraak van onze Nederlandse koning. Mede gebaseerd op het boek van Ulrich Beck over de metamorfose van de wereld, beschrijf ik hoe we de spanningen in het huidige tijdsgewricht kunnen benutten om de wereldwijde vraagstukken het hoofd te bieden. Het begint met de zorg over polarisatie.
Thumb_NL_033
Deel 033: Het vermarkten van kennis
Persoonlijk maak ik me behoorlijk zorgen over de wijze waarop we met kennis omgaan. Het neoliberale kennismodel domineert, waarbij kennis steeds vaker gezien wordt als een marktartikel en er zelf kennismonopolies ontstaan. De kennis van 'de gewone burger' wordt niet serieus genomen, wat in sterke mate bijdraagt aan de vervreemding tussen overheid en bevolking.
Thumb_NL_034
Deel 034: De mens is geen regelsysteem
Deze aflevering gaat over geestelijke gezondheidszorg. Twee psychotherapeuten komen aan het woord: Jan Olthof uit Maastricht en Jan Bout uit Bartlehiem. Ze richten zich op een casus van een vrouw met driftbuien. Zij kan deze niet beheersen en vreest haar relatie daarmee te schaden. Er manifesteert zich complexiteit pur sang. Jan Olthof en Jan Bout laten zien dat je pas echt stappen kunt zetten in de behandeling als je de symptomen niet losweekt van de context en samen met haar en mensen uit haar omgeving het landschap gaat verkennen waarin de drift woonachtig is.
Thumb_NL_035
Deel 035: Het verbinden van bubbels
Dit is de weergave van mijn lezing op 10 maart 2022 op het SIKB Jaarcongres, een soort studio-opname.. De titel van het congres is: "kom uit je bubbel". In mijn presentatie behandel ik twee vragen: (1) hoe ontstaan bubbels en (2) het kun je bubbels verbinden? Het verhaal begint met een van mijn eerste projecten als pas afgestudeerde ingenieur: de grondwateroverlast in de ijk Het Broek in Arnhem.
Thumb_NL_036
Deel 036: Energie en entropie
Bij de energietransitie moeten we niet alleen kijken naar energie, maar ook naar entropie. Dat is de kernboodschap van dit filmpje. Hierdoor kun je aanhaken op de complexiteit van de maatschappelijke transformatie die nodig is voor een duurzame samenleving. We krijgen dan meer gevoel voor het spel van orde en chaos. We leren dan ook de waarden herkennen van ecologische systemen.
Thumb_NL_037
Deel 037: Het bouwen aan vertrouwen
De opgaven van de gezamenlijke overheden zijn complex. In combinatie kun je deze het beste oppakken in een gebiedsgericht proces. Echter, dat lukt alleen als er sprake is van voldoende vertrouwen, En daar zit wel een zorgpunt. Het wederzijdse vertrouwen is de laatste jaren afgebrokkeld. In dit filmpje wordt aangegeven dat je voor het opbouwen van vertrouwen moet beginnen met het ophalen van verhalen in de praktijk.
Thumb_NL_038
Deel 038: Natuurlijke dynamiek
Het temmen van complexiteit is als het kneden van water. Dat is een van de kernboodschappen van dit 38e deel van de serie. Als mensen hebben we nog steeds de illusie dat we kunnen bouwen aan een maatschappelijk landschap met alleen pieken, zonder dalen. Dat heeft ernstige consequenties. We worden er onder andere erg kwetsbaar door.
Thumb_NL_039
Deel 039: Klimaatveranderiing
Klimaatverandering is een feit, zo ook de relatie tussen CO2 en temperatuur in onze atmosfeer. Maar kunnen we het tij keren door uitsluitend in te zetten op de transitie van fossiele brandstof naar hernieuwbare bronnen. Is het niet noodzakelijk onze levensstijl drastisch aan te passen?
Thumb_NL_040
Deel 040: Het benutten van uitvoeringskracht
Lokale overheden krijgen vele opgaven op hun bordje en constateren dat ze te weinig capaciteit - uitvoeringskracht - hebben om deze alle tot een succes te maken. Het bijzondere is dat er bij bewoners en lokale ondernemers veel uitvoeringskracht aanwezig is, maar dat deze nauwelijks wordt benut. Vandaar het pleidooi in dit filmpje gebiedscoöperaties volwaardig in het spel te betrekken.
Thumb_NL_041
Deel 041: Het ineenstorten van complexe samenlevingen
Het goed omgaan met complexiteit is in mijn ogen geen keuze, maar een noodzaak. De problemen die we nu ervaren als samenleving kunnen we zien als tijdelijke tegenvallers, ze kunnen echter ook de voorbode zijn van de ineenstorting onze samenleving. Het is de vraag wat daarvoor in de plaats komt. Dit filmpje toont drie scenario's.
Thumb_NL_042
Deel 042: Samenhang
Dit filmpje introduceert een schema waarin de samenhang wordt getoond tussen de energietransitie, klimaatverandering, de waterhuishouding, bodem, landbouw, gezondheid, maatschappij en kennis. In dit schema kunnen we de verhalen projecteren die we in de afleveringen tot nu toe zijn tegengekomen. Het idee is om de komende afleveringen een reis te maken langs de thema's in het schema, om mensen te ontmoeten die gezamenlijk de kracht verzamelen om door de zogenaamde QWERTY heen te breken.