Thumb_NL_001
Deel 001: Introductie
Dit is de eerste video van de serie films over complexiteit die ik aan het opzetten ben. Mijn overtuiging is dat we als mensen alleen kunnen overleven op onze planeet Aarde als we een diep inzicht hebben in complexiteit en deze volop respecteren. Daarom ben ik dit YouTube-kanaal gestart. In deze introductie beschrijf ik de kernboodschap en wat mensen mogen verwachten.
Thumb_NL_002
Deel 002: Verrassende patronen
Wat is complexiteit? Dit deel toont een eerste invalshoek. Daarvoor gaan we naar Terschelling om de patronen in het zand te bekijken. Ze zijn het resultaat van het spel tussen wind, zee en zand. Opbouwende en afbrekende krachten werken elkaar tegen. Het resultaat is verrassend.
Thumb_NL_003
Deel 003: Complex versus ingewikkeld
Complex en ingewikkeld zijn toch hetzelfde? Volgens sommige woordenboeken wel. Echter, in deze YouTube-serie maak ik strikt onderscheid tussen beide begrippen. Complex is wat ontstaat en ingewikkeld wat gemaakt is. Door dit onderscheid wordt duidelijk waarom veel mensen moeite hebben de weg te vinden door de vele maatschappelijke protocollen en procedures. Mijn slogan is dan ook: "het is complex, maar we maken het ingewikkeld."
Thumb_NL_004
Deel 004: Intermezzo
In dit intermezzo een korte blik in de krant. Deze is doorspekt met corona-berichten. Is dat complex? Zeker! In deze aflevering laat ik zien dat we karakteristieken van complexiteit duidelijk kunnen herkennen en dat we - als we meer complexiteit toelaten - interessante patronen kunnen ontdekken.
Thumb_NL_005
Deel 005: De grens van chaos
In dit deel neem ik u mee naar Japan en de wereld van de wiskunde. Mocht u niet van formules houden, laat u dan niet ontmoedigen. Wat we ontdekken is dat complexiteit zich bevindt tussen orde en chaos en tussen teveel en te weinig. Het is een middenweg. De conclusie is dan ook: als je van het leven houdt, dan moet je de complexiteit opzoeken.
Thumb_NL_006
Deel 006: Het vermogen te adapteren
Dit deel laat zien hoe de bewoners van de Tzummerpolder in het noordwesten van Friesland zich op succesvolle wijze wisten aan te passen aan de soms barre omstandigheden op het grensvlak tussen zee en land. Geleidelijk ontstonden er in het begin van de 15e eeuw polders waar dankzij de zee hoge opbrengsten werden gerealiseerd, en niet ondanks. Dit voorbeeld illustreert het vermogen van complexe systemen te adapteren aan veranderende processen in de context.
Thumb_NL_007
Deel 007: Omgaan met complexiteit
Als je weet dat je te maken hebt met een complex vraagstuk, hoe ga je daar dan mee om? Wat te doen? In deze aflevering worden op een voorlopig summiere wijze drie stappen geïntroduceerd: (1) accepteer dat het complex is, (2) reduceer de complexiteit en (3) ga in dialoog met mensen die de complexiteit op andere wijze reduceren dan jij dat doet. De inzet is op te komen tot praktische wijsheid.
Thumb_NL_008
Deel 008: Waterveiligheid en complexiteitsreductie
Het zorgdragen voor een goede waterveiligheid is bij uitstek een complexe opgave. Dit deel toont dat vele mensen in groepjes werken aan het construeren en onderhouden van dijken, maar dat de wisselwerking tussen die verschillende groepjes mogelijk wel wat te wensen overlaat. Om die afstemming goed te krijgen, is de Werkplaats ontwikkeld.
Thumb_NL_009
Deel 009: Het verschil tussen simpel en complex
Wat is het verschil tussen simpel en complex? In deze aflevering worden vier verschillen belicht. Bij een complex vraagstuk (1) veranderen de omstandigheden, (2) is sprake van veel onzekerheid, (3) zijn vele opvattingen aanwezig over hoe te handelen en (4) kun je alleen veranderen als je door een dal gaat. Consequentie is: simpele vraagstukken kun je optimaliseren. Bij complexe vraagstukken is het een kwestie van adapteren en navigeren.
Thumb_NL_010
Deel 010: Beeldvorming en vertrouwen
Hoe kan het dat mensen corona ontkennen, klimaatverandering een hoax noemen en durven te veronderstellen dat de elite kinderen misbruikt in donkere kelders? Je kunt de schuld neerleggen bij de sociale media, maar er is meer aan de hand. Dit filmpje geeft aan dat schadelijke beeldvorming vooral kan ontstaan in een klimaat waarin sprake is van weinig vertrouwen in de overheid.
Thumb_NL_011
Deel 011: Politiek
Hoe kan het dat we in de politiek complexe vraagstukken vertalen naar ingewikkelde oplossingen? In deze aflevering een analyse op basis van eigen ervaringen als gemeenteraadslid. De stelling is dat we te snel denken dat we alleen maatschappelijke problemen kunnen aanpakken met generiek beleid. Daarmee bombardeer je raadsleden tot halve ambtenaren.
Thumb_NL_012
Deel 012: Kennis
We maken onderscheid tussen expliciete kennis en impliciete kennis (ervaringskennis). Het is met name de impliciete kennis die ons in staat stelt complexiteit te hanteren. Koesteren dus. Echter, we zie dat er vooral een neiging is alles expliciet te maken. We willen op meetbare wijze alle processen controleren en beheersen. Dat gaat ten koste van vakmanschap.
Thumb_NL_013
Deel 013: Verhalen
Het belang van verhalen wordt zwaar onderschat. Dit deel laat zien dat verhalen ons in staat stellen impliciete kennis over te dragen en dus van groot belang zijn voor het goed kunnen omgaan met complexiteit. Ook laat het zien dat mensen vaak meer waarde hechten aan verhalen dan aan feiten en we leefomgeving kunnen zien als een ordening van verhalen. Als we ons klimaat op aarde willen redden, dan zullen we met een nieuw samenhangend verhaal moeten komen.
Thumb_NL_014
Deel 014: De Werkplaats
Vanaf 2004 hebben Gijsbert, Albert, Roel en ik gewerkt aan een werkwijze voor ontwikkelen van praktische wijsheid voor complexe vraagstukken. De Werkplaats is het resultaat. Deze wijkt nogal af van traditionele procesbenaderingen. Velen hebben de neiging bij complexe vraagstukken zoveel mogelijk organisaties te betrekken om in een zo groot mogelijk gebied zoveel mogelijk processen op integrale wijze te benaderen. In een Werkplaats zoomen we juist in op het kleine, lokale en concrete. Zo zijn er nog meer bijzonderheden.
Thumb_NL_015
Deel 015: De Omgevingswet
Wordt de introductie van de Omgevingswet een succes, of wordt het een zootje? Dit filmpje geeft aan dat het succes voornamelijk afhangt van het in staat zijn integrale benaderingen op spanning te zetten met geïntegreerde benaderingen. Uiteraard is het van belang te weten wat het verschil is tussen integraal en geïntegreerd.
Thumb_NL-016
Deel 016: Omgevingswet 2 (bakens)
Deze aflevering gaat ook over de Omgevingswet en gaat nader in op het begrip ‘baken’. Hoe moeten we ons bakens voorstellen? De werking ervan wordt geïllustreerd aan de hand van de energietransitie, met een voorbeeld uit Frankrijk en een voorbeeld uit mijn eigen dorp.
Thumb_NL_017
Deel 017: Pecha Kucha
Dit is een Pecha Kucha, een PowerPointpresentatie met 20 slides die 20 seconden duren. Het is dus exact 6 minuten en 40 seconden. Deze Pecha Kucha is opgenomen van mijn digitale bijdrage aan de STOWA Conferentie op 4 februari 2021 met de titel "Do Facts Matter?" Mijn presentatie ging over de vraag: hoe kan het dat kennis niet altijd goed wordt benut?
Thumn_NL_018
Deel 018: Halvering van de waanzin
Als we écht onze planeet willen blijven bewonen, moeten we niet alleen de uitstoot van broeikasgassen halveren, maar alle manifestaties van waanzin. Dan hebben we het o.a. ook over de zorg, de controle van huisartsen, de jeugdzorg, de hoeveelheid fossiele brandstof nodig voor voedselbereiding en de afname van de biodiversiteit. De stelling is: in samenhang halveren is eenvoudiger dan los van elkaar.
Thumb_NL_019
Deel 019: Hoe te halveren?
Hoe kunnen we de verschillende vormen van waanzin die in deel 018 genoemd zijn halveren? Deze aflevering reikt drie bouwstenen hiervoor aan: (1) de focus op symbiose, (2) een adaptieve aanpak en (3) het waarderen van ervaring. Het filmpje schetst de contouren van de tweede bouwsteen. Essentie is dat de havering met name plaatsvindt op geïntegreerde wijze.
Thumb_NL_020
Deel 020: De wortels van de waanzin
In aflevering 18 zijn vele voorbeelden van waanzin getoond. In deze aflevering wordt aangegeven dat ze alle dezelfde wortels hebben. Ze komen voort uit vergaande objectivering van mensen en het het toenemend hebben over 'die mensen' in plaats van 'wij mensen'. Hierdoor verdwijnt het wij-gevoel. En als ze alle dezelfde wortels hebben, dan moet je daar de bijl inzetten. De drie bouwstenen uit aflevering 19 dragen daartoe bij.
Thumb_NL_021
Deel 021: Waarom symbiose?
Om tot duurzaamheid te komen - en dus de waanzin te halveren - kunnen we ons richten op een langetermijnvisie. Waardevol. Echter, als we recht doen aan de complexiteit van structurele vraagstukken, accepteren dat er sprake is van grote onzekerheden en ons omgevingslandschap continue in ontwikkeling is, hebben we behoefte aan een slijtvast visie, met waarde voor verleden, heden en toekomst. Dan komt symbiose in beeld.
Thumb_NL_022
Deel 022: Wat is symbiose?
Symbiose is het geheel van biodiversiteit, sociale diversiteit en denkdiversiteit, op levensvoorwaardelijke wijze verbonden met elkaar. Symbiose levert de basis voor duurzaamheid, stabiliteit, adaptief vermogen én probleemoplossend vermogen. Mooi. Het bijzondere is dat veel van wat wat we doen zich richt op een realiseren van goed te controleren en beheersen van monoculturen.