5 mei 2017

Onnadenkendheid belangrijkste faalmechanisme

“Als je weet hoe iets stuk gaat, weet je ook hoe je het heel kunt houden.” Deze karakterisering van de studie Civiele Techniek kregen we als eerstejaarsstudenten aangereikt in september 1980. Krachtig uitgedrukt. Voor elke constructie kun je faalmechanismen benoemen. Een brug  kan breken, uitknikken, kapot trillen en wegzakken en een dijk kan overstromen, doorbreken en afglijden. Hoe beter je […]
29 april 2017

Alternatieve feiten?

Boeiend in de krant te lezen dat wetenschappers de straat op gaan om op te komen voor hen die waarde hechten aan echte feiten en niet – zoals de populisten – naar behoefte de werkelijkheid verdraaien. Goed! Fijn! Fantastisch! Maar toch krijg ik er enigszins de kriebels van in mijn maag. Ik heb namelijk de indruk dat men een nieuwe […]
28 april 2017

Complexiteit is van alle tijden

Begin jaren ’90 waren we met een klein clubje mensen wereldwijd het begrip ‘complexiteit’ aan het verkennen, vanuit het besef dat veel vraagstukken in de praktijk zich niet laten inpakken door moderne managementbenaderingen. We verzetten ons tegen de neiging alle processen te willen optimaliseren. Ik had netjes in Delft geleerd dat je processen alleen kunt optimaliseren als de doelen vaststaan. […]
20 april 2017

Regelvrije zones zijn middel, geen doel

Als je regels afschaft, doe dat dan radicaal. Dat was de kernboodschap van Gjalt de Jong van de Rijksuniversiteit Groningen, op 19 april, tijdens een bijeenkomst van de Commerciële Club Noordwest Friesland (CC-NWF) met lokale politici en bestuurders in Sint Annaparochie. Ik ben het roerend met hem eens. Als je iets wilt met een regelvrije zone, zorg er dan voor […]
17 april 2017

Nutteloze wetenswaardigheid

Ik heb de nare eigenschap dat als ik op een klok kijk die de digitale tijd aangeeft, ik de getallen bij elkaar optel. Een dwangneurose. Vanochtend – tweede paasdag – werd ik wakker om 6:54 uur. De som van deze getallen is 15. Bovendien is het een fraai aftellend rijtje. Brengt dat geluk? Dat doe ik al een poosje en […]
14 april 2017

Iedereen is uniek

Ooit stelde Hans van Mierlo dat we geen beleid moeten maken voor de maatschappij, maar vanuit de maatschappij. Als je uitgaat van de kracht van mensen, moet je die kracht kennen en niet temmen. Dat vraagt om een nieuw elan in de democratie. Gisteren 13 april hadden we een regionale bijeenkomst van D66-leden (regio Fryslân) en daar sprak Stientje van […]
11 april 2017

Hoe trager, hoe sneller

Een Engels gezegde is: “more haste, less speed.” In Nederland zeggen we: “haastige spoed is zelden goed”. Deze universele wijsheid is opgeslagen in vele spreekwoorden en gezegden. Neem de tijd. Bijzonder is dat we in het huidige moderne tijdgewricht vele menselijke processen proppen in een afrekenbare tijdsdruk. Soms lijkt het alsof we steeds harder moeten lopen om per saldo niets […]
16 maart 2017

Klimaatscepsis

Onnozelen, modellenfriemelaars, relativerenden en contextuelen zijn volgens mij de vier smaken die je aantreft onder de klimaatsceptici. De eerste twee ontkennen, de derde relativeert en de vierde plaatst de klimaatverandering in een context. Deze vier smaken laat ik kort de revue passeren. Onnozelen Dit is een zeer bijzondere groep van mensen. Zij roepen bijvoorbeeld dat klimaatverandering door Chinezen is bedacht om ons economisch […]
13 maart 2017

De taal van Den Haag

“In Den Haag doet men niet aan politiek, maar doceert men bedrijfseconomie. En dat herkennen de mensen hier niet,” vertelt Albert Koers in de prachtige documentaire Onderstroom. Fraai geformuleerd. En dan op zaterdag 11 maart een mooi artikel in het Friesch Dagblad over het grote verschil tussen macro en micro. Essentie: premier Rutte spreekt macrotaal (systeemtaal) en die sluit rond […]
9 maart 2017

Beheer en onderhoud: een kwestie van nuchter nadenken

Goed gevoel Toen ik woensdag 8 maart na een lange en vermoeiende dag vanuit Den Bosch terugreed naar het noorden, was ik in opperbeste stemming. Ik kwam van een congres over beheer en onderhoud – waarop ik als dagvoorzitter mocht optreden – en was diep onder de indruk van de kwaliteit van de presentaties en de dialogen. We zijn in Nederland […]
24 februari 2017

Het monster van ingewikkeldheid

“Wat is jouw drijfveer om in de politiek te gaan?” Deze vraag stelde Hans Huizenga in de auto, rijdend vanuit Den Haag naar het noorden. Met Hanny Risseeuw en Neeltje van den Brand waren we naar het grote niet-debat geweest: vier SAM Waadhoekers, op zoek zijn naar politieke vernieuwing. “Het waarderen en stimuleren van vakmanschap,” was mijn korte antwoord. Ik nam me meteen voor er […]
15 februari 2017

Geuzenacademie

De krimp-paradox Als we de statistieken moeten geloven gaan we in de gemeente Waadhoeke tot aan 2030 ongeveer 5% krimpen en zijn we straks sterk vergrijsd. We komen dan terecht in wat we kunnen duiden als de krimp-paradox. Deze heeft twee schijnbaar tegenstrijdige takken: (1) accepteer deze krimp en pas je erop aan en (2) verzet je ertegen en probeer […]
14 februari 2017

Complex, ingewikkeld

Door Gijsbert van der Heijden Onze hersenen – maar bijvoorbeeld ook groepsgedrag, marktgedrag, oerwouden en stedelijke samenlevingen – worden vaak complex genoemd, of ingewikkeld. Organisatiestructuren, veel wetten, of bijvoorbeeld kerncentrales, laptops en protocollen worden ook vaak ingewikkeld of complex genoemd. Complex en ingewikkeld: alle voorbeelden die ik hierboven noem, kunnen we kennelijk aanduiden met de termen ‘complex’ en ‘ingewikkeld’. Die […]
29 januari 2017

Omgevingwet: de betekenis voor raadsleden

“Wie komt er uit Friesland?” vroeg de man op het podium. Ik stak als enige mijn vinger op. “Uit welke plaats komt u?” “Franeker,” antwoordde ik trots. Spontaan was er applaus in de ontvangstzaal van het stadhuis in Eindhoven. Vele raadsleden – en ook enige griffiers – uit Nederlandse gemeenten waren aanwezig op het VNG congres op 28 januari. De opkomst […]
24 januari 2017

Werkplaats ‘gewoon’ een werkvorm?

Ik heb het de laatste maanden een paar keer gehoord: “Een Werkplaats is toch gewoon een werkvorm?” Ja, dat is zo. Er zijn vele werkvormen, zoals brainstorms, workshops, vergaderingen, symposia en seminars. Daarbinnen zijn weer vele technieken zoals de presentatie, het werken in subgroepen of het clusteren van gele briefjes. In alle gevallen delen mensen kennis en gaan ze met elkaar aan […]
22 januari 2017

Veiligheid

Als ik de kranten lees, moet ik me onveiliger voelen dan ooit. Overal zijn aanslagen – vooral door IS – en als ik fiets met een smartphone in mijn hand knal ik tegen alle auto’s op. Toch voel ik mij veilig, zelfs als ik in mijn eentje door het centrum Mashhad in het noordoosten van Iran loop, vol met Sjiieten. […]
15 januari 2017

Gilden 2.0

In november 2014 heb ik een essay geschreven met de titel Gilden 2.0. Daar zijn veel reacties op gekomen. Ook zijn we verder gegaan met het verkennen van hoe je nieuwe gilden in de praktijk vormgeeft, onder andere met Europese partners rond Guilds 2.0, onderweg naar een Europees project voor Interreg North Sea. In deze blog behandel ik enkele vragen: […]
10 januari 2017

Klimaatverandering en de Driepuntsbenadering

Het is nu ruim tien jaar geleden dat Jeroen Kluck en ik de Driepuntsbenadering voor het omgaan met klimaatverandering ontwikkelden. We vonden het zelf wel een sterk concept, maar in Nederland is het nooit echt aangeslagen. Gek genoeg in Denemarken wel. Daar is het gebruik bijna standaard. Wellicht een kwestie van goed aan de weg timmeren. Wat ik terugkrijg uit Denemarken is dat de benadering […]
8 januari 2017

Complexiteit

Ik heb net een nieuwe categorie aangemaakt: complexiteit. Daar ga ik samen met mijn chaosvrienden reflecties plaatsen over complexe vraagstukken. Zelf ben ik circa 25 jaar actief op het gebied van complexiteit en heb er zelfs een proefschrift over geschreven. Wat is complexiteit? In mijn boek De Derde Toekomst geef ik de volgende definitie: “heel veel relevante context.” Hier heb ik lang […]
8 januari 2017

Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)

Op 22 december is de verordening voor VTH door de raad aangenomen. Ik heb als enige tegengestemd. Als Botte Ouderkerken van GroenLinks niet ziek was geweest, had hij ook tegengestemd. Terecht vergeleek hij het proces rond VTH met het proces tussen NS en ProRail. Ik heb mijn bezwaren verwoord in een vlugschrift van 7 pagina’s en gedeeld met de andere raadsleden […]
7 januari 2017

In- en uitsluiten

Eergisteren – 5 januari 2017 – had ik een interview met Wietse Buma, journalist van TVVL Magazine, in café Wouters. We hebben ruim twee uren met elkaar gesproken. Het ging onder andere over systeem en leefwereld. De TVVL richt zich vooral op technische installaties, dus heeft hij mij de hemd van het lijf gevraagd over hoe nieuw vakmanschap vorm krijgt in de leefwereld […]